Müzik Gamları: Uygulamalı Örneklerle Eksiksiz Rehber

Müzik dizisi, düzenlenmiş bir nota sıralamasıdır. C majör dizisi C, D, E, F, G, A, B notalarını kullanır ve yeniden C'ye döner. Piyanoda bu notalar yedi beyaz tuşta bulunur. Gitarda aynı sesleri farklı tellerde ve perdelerde bulabilirsiniz. Basta sıra tek tel üzerinde veya iki tele dağıtılarak çalınabilir.

Diziler hazır şarkılar değildir. Melodiler, sololar, girişler ve eşlik çizgileri oluşturmak için kullanılabilecek nota kümeleri gibi çalışırlar. Türk popunda vokal cümleleri arasındaki kısa geçişlerde, arabesk aranjmanlardaki cevaplarda ya da Anadolu rock bas çizgilerinde, cümlenin arkasında nota ve ritim seçimi vardır.

Nota adlarıyla birlikte sayıları kullanın. Majör dizide sıra 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7'dir. C majörde 1 C, 2 D, 3 E, 4 F, 5 G, 6 A ve 7 B'dir. Sonraki C, 8 olarak gösterilen oktavdır. 1. derece tonik adını alır ve genellikle dinlenme noktası gibi çalışır.

Bu sayım, aynı fikri başka bir tona taşımanıza yardım eder. G majörde G 1. derece, A 2, B 3, C 4, D 5, E 6 ve F# 7'dir. Yalnızca elinizin şeklini değiştirmiyorsunuz; dereceler arasındaki aynı ilişkiyi koruyorsunuz.

Piyano çalıyor ve tuşları hâlâ karıştırıyorsanız piyano tuşları: her tuşu tanımayı öğrenin sayfasına bakın. Gitar çalıyorsanız çalışma teller ve perdeler nedeniyle değişir; bu yüzden bu dersten sonra gitar dizileri: enstrümanın klavyesine hâkim olun sayfasını inceleyin.

Şimdi yapın: C, D, E, F, G, A, B ve C çalın. Son C'ye geldiğinizde iki vuruş durun. Dört kez tekrarlayın ve her derecenin numarasını nota adından önce söyleyin. Egzersiz üç dakikadan kısa sürer ve kulağı, eli ve teoriyi birbirine bağlar.

C majör ile başlayın. Piyanoda yalnızca beyaz tuşları kullanarak çıkın ve inin: C, D, E, F, G, A, B, C, ardından geri dönün. Her notanın adını söyleyin. Gitarda beş ya da altı perdeden oluşan bir bölge seçin ve aynı yedi notayı bulun. İlk çalışmada tüm klavyeyi kapsamaya çalışmayın.

Majör dizinin sesi, notaları arasındaki mesafeden gelir. Ton ve yarım ton olarak kalıp şöyledir: ton, ton, yarım ton, ton, ton, ton, yarım ton. E ile F arasında bir yarım ton vardır. B ile C arasında da öyle. C-D, D-E, F-G, G-A ve A-B arasında birer ton bulunur.

Bir ton iki yarım tona eşittir. Piyanoda C'den D'ye giderken iki nota arasındaki siyah tuştan geçersiniz. E ile F arasında siyah tuş yoktur; bu nedenle mesafe bir yarım tondur. Bu görsel referans piyanoda kavrayışı kolaylaştırır ve diğer enstrümanlardaki şekli kontrol etmenize yardım eder.

Metronomu 60 ile 72 BPM arasına ayarlayın. Her tıklamada bir nota çalın. Durmadan üç tekrar yapabildiğinizde, hızlanmadan her tıklamada iki nota çalın. Bir nota yanlış çıkarsa durun, hatanın yerini belirleyin ve iki vuruş önce yeniden başlayın. Hatayı yüksek hızda tekrarlamak düzeltmeyi zorlaştırır.

Sonra kalıbı G majöre taşıyın. Dizi G, A, B, C, D, E, F# ve G olur. Ton ve yarım ton sırasını korumak için F# gerekir. G majörü 60 BPM'de üç tur çalın. Ardından F doğal ile F#'ı karşılaştırın. Değişiklik tonu ve bir melodi için kullanılabilecek notaları da değiştirir.

Şimdi yapın: C majörü 60 BPM'de iki kez çalın. Ardından G majörü iki kez çalın. Her tekrarda tonikte iki vuruş durun. Toniğin nerede olduğunu bilmiyorsanız başa dönün ve çalmadan önce nota adlarını söyleyin.

Doğal minör dizinin farklı bir dinlenme merkezi ve farklı bir aralık dağılımı vardır. Aynı adlı majör diziyle karşılaştırıldığında 3., 6. ve 7. dereceleri küçüktür. A doğal minör A, B, C, D, E, F ve G notalarını kullanır. Bunlar C majörün notalarıyla aynıdır, ancak varış noktası A'dır.

C majör ve A minörü piyanoda aynı tuşlarla çalın. İlkinde C'de, ikincisinde A'da bitirin. Her son notayı dört vuruş tutun. Nota seçimi aynıdır, ancak müzikal merkez değişir. C majör ve A minör, yedi notayı paylaştıkları için ilgili tonlardır.

Doğal minör dizinin kalıbı ton, yarım ton, ton, ton, yarım ton, ton, tondur. A minörde A-B arasında bir ton, B-C arasında bir yarım ton ve E-F arasında başka bir yarım ton vardır. Kulağınız kalıbı tanımaya başlayana kadar bu mesafeleri yüksek sesle sayın.

Pentatonik dizi beş nota kullanır. C majör pentatonik C, D, E, G ve A'dır. F ve B'yi çıkarır; bu iki nota, çözülmeyi henüz kontrol edemediğinizde daha fazla gerilim yaratabilir. Bu nedenle doğaçlamaya iyi bir giriş kapısıdır. Gitar, elektro gitar ve basta popüler müzik eşlikleri çoğu zaman kısa pentatonik hücreler kullanır.

A minör pentatonik A, C, D, E ve G notalarından oluşur. C majör pentatonikle aynı beş notayı içerir, ancak merkezi A'dır. C, D, E, G, A çalıp C'de bitirin. Sonra A, C, D, E, G çalıp A'da bitirin. Son notanın hissi nasıl değiştirdiğini gözlemleyin.

C majördeki basit bir altyapının üzerine yalnızca C, D, E, G ve A söylemeyi veya çalmayı deneyin. Üç ya da dört notalık cümleler oluşturup C'de bitirin. Sonra A minörde A, C, D, E ve G ile aynısını yapın. Bir eşlik altyapısı bulmak için akor oluşturucuyu kullanabilir ve tam bir akor şifresi yazmadan kısa bir dizi kurabilirsiniz.

Şimdi yapın: C pentatonik üzerinde dört notalık dört cümle oluşturun. Cümlelerin arasına bir ölçü sessizlik bırakın. Her seferinde beş notayı sırayla çalmaktan kaçının. Örneğin 1–3–5–3, ardından 5–4–2–1 deneyin. Dereceleri referans alın; korunmuş bir melodiyi ezberlemeniz gerekmez.

En yaygın hata, nota adlarını bilmeden ve dinlenme notasını duymadan şekli ezberlemektir. Kişi gitar klavyesinde bir şekil veya piyanoda bir parmak dizilimi öğrenir, yukarı ve aşağı çalar ve diziye hâkim olduğunu düşünür. Ton değiştiğinde ne çaldığını bilemez.

Her tekrardan önce şu üç soruyla bunu düzeltin: başlangıç notası hangisi, bitiş notası hangisi ve yarım tonlar nerede? C majör dizisinde yanıt C, C ve E–F ile B–C çiftleridir. Çalarken bu yanıtları alçak sesle söyleyin. Kulak, el ve adın üçü de sürece katıldığında bağlantı daha belirgin olur.

Bir başka sorun yalnızca ele bakarken ortaya çıkar. Bir tekrarı enstrümana bakarak, diğerini odada sabit bir noktaya bakarak yapın. Hata yaparsanız hızlanarak gizlemeyin. 60 BPM'e dönün, hatalı bölümü beş kez tek başına çalın ve ancak sonra dizinin tamamına bağlayın.

Tellere veya tuşlara gereğinden fazla bastırmaktan da kaçının. Dizi temiz duyulmalı, ancak gerginlikle çalınmamalıdır. Omuzlarınızı rahat, bileğinizi hizalı ve hareketinizi ekonomik tutun. Piyanoda parmaklarınızı tuşlara yakın tutun. Gitarda parmak uçlarını kullanın ve her telin cızırdamadan ses verdiğini kontrol edin.

Hızı kontrolle karıştırmayın. Dört saniyede sekiz nota çalıyor, ancak nabzı kaybedip üçünü susturuyorsanız tempoyu düşürün. 60 BPM'de sekiz temiz nota, kesintilerle dolu 120 BPM'lik bir diziden daha çok öğretir. Ancak üç tutarlı tekrardan sonra 4 BPM artırın.

Şimdi yapın: En çok hata yaptığınız bölümü seçin. Yalnızca önceki iki notayı, hata notasını ve sonraki iki notayı çalın. Bu grubu 60 BPM'de beş kez tekrarlayın. Sonra dizinin tamamını bir kez çalın. Hata dönerse 52 BPM'e inip aynı yöntemi tekrarlayın.

15 dakika ayırın ve C majör dizisini kullanın. Piyanoda, akustik gitarda, elektro gitarda, basta çalabilir veya notaları söyleyebilirsiniz. Metronomu 60 BPM'e ayarlayın. Egzersiz dört bölümden oluşur ve hız gerektirmez. Nabzı takip etmek için telefon kullanıyorsanız, duruşunuzu engellemeyecek bir yerde tutun.

1. 1–3. dakikalar: C, D, E, F, G, A, B, C çalıp geri dönün. İsimleri söyleyin. Tempoyu artırmadan dört tekrar yapın. Piyanoda rahat bir parmak dizilimi kullanın. Gitarda klavyenin sabit bir bölgesinde kalın.
2. 4–7. dakikalar: Diziyi üçlü gruplar hâlinde çalın: C–D–E, D–E–F, E–F–G ve bu şekilde devam edin. Her gruba sonraki notadan başlayın. İkinci C'ye kadar çıkıp ters yönde ilerleyin. Bu, aralıkları görmeyi çalıştırır ve yalnızca çıkış hareketine bağlı kalmanızı önler.
3. 8–11. dakikalar: C, D, E, G ve A ile C pentatonik çalın. Dört notalık bir cümle oluşturun ve başka bir cümleyle yanıtlayın. Cümlelerin arasına bir ölçü ara verin. Yalnızca perdeyi değil ritmi de çalışmak için en az bir tekrarlanan nota ve bir uzun nota kullanın.
4. 12–15. dakikalar: Majör diziyi çıkıp inerek çalın, ancak C, E, G veya A'da durun. Her notayı iki vuruş tutup hissi dinleyin. C'de bitirin ve sesin kaybolmasına izin verin. Enstrümanınızda güvenliyse son turu elinize bakmadan tekrarlayın.

Bitirdiğinizde bir tekrarı telefonla kaydedin. Nabzın sabit kalıp kalmadığını, notaların temiz çıkıp çıkmadığını ve zor bölümlerde hızlanıp hızlanmadığınızı kontrol edin. Cihazın mikrofonu tınıyı ve ses düzeyini değiştirebilir. Kaydı laboratuvar ölçümü gibi değil, icrayı ve ritmi gözlemlemek için kullanın.

Ulaştığınız tempoyu, tonu ve ana hatayı not edin. Basit bir kayıt şöyle olabilir: “C majör, 60 BPM, dört tur, inişte E ile F arasında hata”. Bir sonraki çalışmaya tam olarak bu bölümden başlayın. Bu not, kolay egzersizleri tekrarlayıp dikkat gerektiren noktayı görmezden gelmenizi önler.

Başka çalışma kaynaklarına devam etmek isterseniz metronom, akort cihazı ve destek materyallerini Cantivy'nin ücretsiz araçlarında bir araya getirin. Cihaza bağlı kaynakları kullanmak için tarayıcıda sayfanın açık kalması gerekir; akort cihazı da cihazınızda kullanılabilir bir mikrofona bağlıdır.

Yunan modları, farklı dinlenme merkezlerine sahip aynı yedi notalık koleksiyonun çeşitleridir. Başlıca adları İyonya, Doryen, Frigyen, Lidyen, Miksolidyen, Eolyen ve Lokriyen'dir. İyonya modu majör diziye, Eolyen modu doğal minöre karşılık gelir.

İlk gün yedi modu ezberlemeniz gerekmez. Önce en az iki tonda bir majör diziye hâkim olun ve derecelerini bulabilin. Ardından merkezi C olan C İyonya ile C majörün aynı notalarını kullanan, ancak D'de dinlenen D Doryen'i karşılaştırın. Fark, dinlenme notası ile diğer dereceler arasındaki ilişkide ortaya çıkar.

Doryen küçük üçlü ve büyük altılı içerir. D Doryen notaları D, E, F, G, A, B ve C'dir. Büyük altılı B'dir. Miksolidyen küçük yediliye sahiptir ve dominant akorlarla uyumludur. G Miksolidyen'de yedili F doğaldır. Frigyen küçük ikili içerir ve daha gergin bir renk yaratır. E Frigyen'de ikili F'dir.

Bu açıklamalar ancak bir notayı uzatıp çevresindeki diğer notaların etkisini dinlediğinizde anlam kazanır. Modları yalnızca ilk derecenin adını değiştirerek çalışmayın. Her seferinde karakteristik bir notayı karşılaştırın. D Doryen'de A ile B'yi değişimli çalın. G Miksolidyen'de F# ile F doğalı değiştirin. Tek bir notanın cümlenin rengini nasıl değiştirdiğini fark edin.

Yunan modlarını çalışmak için tek akorlu veya pedal notalı bir altyapı kullanın. Her saniye akor değiştirirseniz modun rengini armoni değişiminden ayırt edemeyebilirsiniz. D minör üzerinde bir döngü kurup D, E, F, G, A, B ve C'yi deneyin. Sonra bu durumda aynı notaları kullanan D doğal minörle karşılaştırın ve her derecenin işlevini gözlemleyin.

Şimdi yapın: D'yi iki dakika boyunca bas nota veya tekrarlanan nota olarak tutun. D Doryen'i üçlü gruplar hâlinde çalın ve her grubu D'de bitirin. Ardından büyük altılı B ile küçük altılı Bb'yi değiştirin; egzersizi uzun bir diziye dönüştürmeyin. Amaç büyük ve küçük altılı arasındaki farkı duymaktır.

Bir dizi ancak gerçek cümlelerde kullanıldığında araca dönüşür. C majörde I–V–vi–IV ilerlemesini alın: C, G, Am ve F. C majör dizisini yavaşça çalın ve her cümleyi duyulan akorun bir notasına bağlayarak bitirin. C üzerinde C, E veya G kullanın. G üzerinde G, B veya D deneyin. Am üzerinde A, C veya E kullanın. F üzerinde F, A veya C kullanın.

Bu mantık Türk popu şarkısına, arabesk balada veya Anadolu rock dizisine eşlik ederken de çalışır. Bir türkü ya da ilahi düzenlemesinde vokal cümleleri arasına kısa pentatonik yanıtlar yerleştirebilirsiniz. Ritmik vurguları olan kısa hücreleri tekrarlayın; dizinin tamamını baştan sona çalmak yerine müziğin akışına alan bırakın.

Zaten bildiğiniz bir şarkıyı seçin, ancak sözleri veya tam akor şifresini yeniden üretmeye çalışmayın. Tonu belirleyin, dinleniyor gibi duyulan notayı bulun ve çalmadan önce diziden üç nota söyleyin. C majördeyseniz C akoru üzerinde C–E–G, G akoru üzerinde G–D–B deneyin. Bu süreç çalışmayı dinlemeye dönüştürür.

Repertuvar için sertanejo akor şifreleri: en büyük hitleri çalın sayfasına bakın, kolay şarkıların basitleştirilmiş akor şifrelerini inceleyin ve sertanejo fikirlerini keşfedin. Bu sayfaları ton, tempo ve yapıyı bulmak için kullanın. Ardından dört notayla kendi cümlenizi oluşturup sese alan bırakın.

Gelecek hafta için iyi bir hedef C majör, G majör ve A minörün yanı sıra A pentatonik dizisini öğrenmektir. Her birini 60, 66 ve 72 BPM'de çalın. Sonra bir altyapı üzerine dört notalık bir cümle oluşturun. Cümlede yön, durak ve varış notası varsa diziyi artık amaçlı kullanıyorsunuz demektir.

Şimdi yapın: Dört akorlu bir ilerleme seçip dört ölçü kaydedin. İlk ölçüde yalnızca üç nota çalın. İkinci ölçüde fikri başka bir son notayla tekrarlayın. Üçüncü ölçüde iki vuruş durun. Dördüncü ölçüde tonikte çözülün. Kaydı karşılaştırın ve alan bıraktığınızda ritmin daha anlaşılır olup olmadığına bakın.