Gitar Gamları: Enstrüman Klavyesine Hâkim Olun

Dizi, notaların düzenli bir sıralamasıdır. Onu melodi oluşturmak için kullanabileceğiniz bir yol haritası gibi düşünebilirsiniz. Gitarda bu notaları farklı tellerde ve perdelerde bulursunuz. Aynı ses birden fazla yerde karşınıza çıkabilir, ancak ilk gün tüm klavyeyi ezberlemeniz gerekmez.

Başlamak için basit bir ton ve küçük bir bölge seçin. Sol majör dizisi iyi bir seçenektir; çünkü altı doğal nota ve bir F# kullanır: G, A, B, C, D, E ve F#. İlk çalışmada her seferinde bir nota çalın ve adını alçak sesle söyleyin. 2 kez yukarı, 2 kez aşağı çalın.

La minör pentatonik diziyle başlamak da iyi bir seçenektir. Yalnızca beş nota kullanır: A, C, D, E ve G. Şekil, beşinci ve sekizinci perdeler arasında yoğunlaşır; bu bölge sol el için rahattır. Bu dizi, La minör bir altyapı üzerinde kısa cümleleri denemek için uygundur.

Çalışmaya başlamadan önce çevrim içi gitar akort cihazında akordu kontrol edin. Araç, sayfa açıkken tarayıcıda çalışır ve cihazın mikrofonuna ihtiyaç duyar. Her seferinde bir tel çalın, telefonu gitardan en fazla 30 santimetre uzakta tutun ve ortamdaki televizyon, vantilatör ve konuşma seslerini azaltın.

Standart akort, altıncı telden birinci tele doğru E, A, D, G, B ve E şeklindedir. Uluslararası gösterimde de E, A, D, G, B ve E olarak yazılır. Açık D veya Drop D gibi başka bir akort kullanıyorsanız başlamadan önce bunu not edin. Bu dersteki şekiller standart akort temel alınarak hazırlanmıştır.

Şimdi yapın: Altı teli akort edin, metronomu 60 BPM'e ayarlayın ve 30 saniye boyunca yalnızca açık telleri çalın. Ardından yüksek sesle şunları söyleyin: E, A, D, G, B, E.

Gitarın perdeleri yarım ses basamakları gibi çalışır. Bir perde ilerlediğinizde bir yarım ses yükselirsiniz. İki perde bir tam sese karşılık gelir. E ile F arasında bir yarım ses, B ile C arasında da bir yarım ses vardır. Diğer doğal nota çiftlerinin arasında ise değiştirilmiş bir nota bulunur.

Boş olan ve E sesini veren altıncı telden başlayın. Birinci perdede F, üçüncü perdede G, beşinci perdede A ve yedinci perdede B bulunur. Beşinci tel boş çalındığında A sesini verir; üçüncü perdede C, beşinci perdede ise D vardır. Bu noktaları yavaşça çalın ve mümkün olduğunda sesi boş tel ile karşılaştırın.

Dördüncü telin boş sesi D'dir. İkinci perde E, dördüncü perde F# ve beşinci perde G sesini verir. Üçüncü telin boş sesi G'dir; ikinci perdede A, dördüncü perdede B bulunur. Bu konumlar, G majör gamındaki birçok notayı ikinci ve beşinci perdeler arasında bulmanızı sağlar.

Klavye üzerindeki işaretleri referans olarak kullanın. Birçok gitarda üçüncü, beşinci, yedinci, dokuzuncu ve on ikinci perdelerde noktalar bulunur. On ikinci perde, boş teldeki aynı notayı bir oktav üstte tekrar eder. Örneğin altıncı telde on ikinci perde yeniden E sesini verir.

Tüm perdeleri bir anda ezberlemeye çalışmayın. Her çalışma seansında üç nota seçin ve her birini iki farklı telde bulun. Bugün G, A ve B notalarını seçin. G notasını altıncı telde üçüncü perdede, dördüncü telde beşinci perdede ve üçüncü telde boş olarak bulun. Ardından aynı işlemi A ve B için tekrarlayın.

Bu çalışma, nota diyagramlarına daha az bağımlı olarak klavye üzerinde ilerlemenize yardımcı olur. Müzik okumanızı geliştirmek için ayrıca klavye notaları: her tuşu tanımayı öğrenin sayfasına da bakın. Nota adlarının mantığı gitarda ve klavyede aynıdır.

Şimdi yapın: G notasının üç farklı konumunu 2 dakika içinde bulun. Ardından her konumda G notasını çalın ve bir nota ile diğeri arasında 2 saniye sessizlik bırakın. Amaç, tel ve bölge değişse bile notanın aynı adı koruduğunu duymaktır.

Majör dizinin aralık formülü tam ses, tam ses, yarım ses, tam ses, tam ses, tam ses, yarım sestir. G majörde notalar G, A, B, C, D, E ve F# şeklindedir. Aşağıdaki pozisyon, ikinci ve beşinci perdeler arasında kompakt bir alan kullanır. Numaralar parmakları değil, perdeleri gösterir.

Altıncı telden başlayıp birinci tele kadar çalın, ardından geri dönün. Altıncı telde 2 ve 4. parmakları, beşinci telde 1, 2 ve 4. parmakları, dördüncü telde 1, 3 ve 4. parmakları, üçüncü telde 1 ve 3. parmakları, ikinci telde 1 ve 3. parmakları, birinci telde ise 1, 2 ve 4. parmakları kullanın. Parmakların açılması rahatsız edici gelirse bileğinizi serbest tutun ve başparmağınızı sapın merkezine yaklaştırın.

Odak noktanız hız değil. Her notada 1 saniye durun ve sesin temiz çıkıp çıkmadığını dinleyin. Ardından üçlü nota grupları hâlinde çalın: G, A, B; A, B, C; B, C, D. Bu çalışma, kulak hafızasını geliştirir ve diziyi yalnızca mekanik bir çıkış ve iniş olarak algılamanızı önler.

F# notasına özellikle dikkat edin. Bu nota G majörü değişiklik içermeyen başka bir G majörden ayırır mı? Hayır. F# tam olarak G majörün doğru formülünü koruyan yedinci notadır. F# yerine F çalarsanız tonalite değişir ve pozisyon artık G majör dizisini temsil etmez.

Sıralamayı kontrol etmek için çalmadan nota adlarını tekrarlayın: G, A, B, C, D, E, F#, G. Ardından yalnızca G ve D notalarını çalın. Bunlar bir beşli ilişkisi oluşturur ve Türk popu, ilahi ve Anadolu rock eşliklerinde sıkça karşımıza çıkar.

Şimdi yapın: Dizinin tamamını 4 kez çalın. İlk iki geçişte 60 BPM hızında her klikte bir nota çalın. Sonraki iki geçişte her klikte iki nota çalın. Bir nota boğuk çıkarsa hemen durun ve yalnızca sorunlu teli tekrarlayın.

Minör pentatonik dizi beş notadan oluşur. A minörde bu notalar A, C, D, E ve G’dir. Bu dizi rock, Türk popu, blues, ilahi ve çeşitli popüler müzik girişlerindeki sololarda sıkça kullanılır. Az sayıda nota içermesi ve A minör akor dizisi üzerinde birbiriyle uyumlu sesler sunması nedeniyle gitar için en iyi dizilerden biridir.

Bu şekli beşinci pozisyonda kullanın. Altıncı telde beşinci ve sekizinci perdeleri çalın. Beşinci telde beşinci ve yedinci perdeleri çalın. Dördüncü telde beşinci ve yedinci perdeleri çalın. Üçüncü telde beşinci ve yedinci perdeleri çalın. İkinci telde beşinci ve sekizinci perdeleri çalın. Birinci telde beşinci ve sekizinci perdeleri tekrarlayın.

Kök sesler altıncı telin beşinci perdesinde, dördüncü telin yedinci perdesinde, temel bölgenin dışında kalan ikinci telin onuncu perdesinde ve birinci telin beşinci perdesinde bulunur. Tel başına iki nota içeren bu şekilde en kolay referans alınan sesler, altıncı telin beşinci perdesindeki A ve birinci telin beşinci perdesindeki A’dır.

İlk çalışma acele etmeden diziyi yukarı ve aşağı çalmaktır. İkinci çalışmada yalnızca üç nota seçip küçük cümleler oluşturun. A, C, D çalın, bir duraklama yapın ve C’ye geri dönün. Daha sonra A, G, E çalmayı deneyin ve A’da bitirin. Duraklama da müzikal cümlenin bir parçasıdır.

Am, F, C ve G üzerinde basit bir sıra oluşturmak için akor oluşturucuyu kullanın ve bu sıra üzerinde az sayıda notayla denemeler yapın. Eşlik bölümünü 4 ölçü boyunca çalın. Sonraki 4 ölçüde 3 veya 4 notadan oluşan bir cümle çalın. Bu döngüyü 3 kez tekrarlayın ve yalnızca cümlenin ritmini değiştirin.

Am, F, C ve G akorlarından oluşan bir eşlikte A minör pentatonik dizi genellikle pratik bir başlangıç noktası sunar. Yine de o anda duyulan akoru dinleyin. Am üzerinde işleyen bir nota, F üzerinde gerilim yaratabilir. Her türlü gerilimden kaçınmanız gerekmez. Bir sonraki vuruşta bu gerilimi çözmek isteyip istemediğinizi bilmeniz gerekir.

Şimdi deneyin: Pentatonik diziden iki nota seçin, 4 vuruştan oluşan bir nota dizisi çalın ve 2 vuruş boyunca sessiz kalın. Bunu 5 dakika boyunca tekrarlayın. Tüm cümleler aynı ritme sahipse ilk notanın süresini değiştirin ve son notayı A olarak koruyun.

En yaygın hata, toniğin nerede olduğunu bilmeden şekli ezberlemektir. Tonik, dinlenme hissi veren sestir. A minör pentatonikte her A, varış noktası gibi işlev görür. A seslerini tanımadan kalıbı aşağı ve yukarı çalarsanız, eliniz bir harita öğrenir ama kulağınız müziği anlayamaz.

Bunu düzeltmek için tonikleri işaretleyin. A minör pentatonik kalıbında bulunan tüm A seslerini çalın ve bu seslerde durun. Çalmadan önce “A” deyin. Ardından komşu bir ses çalın ve A'ya geri dönün. Toniğin göründüğü her telde bunu uygulayın. Henüz doğaçlama yapmayı bilmiyor olsanız bile tamamlanma hissi daha belirgin hâle gelecektir.

Sık karşılaşılan bir başka sorun da bir nota temiz çıkmadığında hızı artırmaktır. Tempoyu 60 BPM'e düşürün, her klikte dört nota çalın ve ancak gerilim yaşamadan iki tur tamamladığınızda 66 veya 72 BPM'e yükseltin. Gitar için ölçek çalışmaları kontrolü, akordu ve ritmi geliştirmeye yarar. Egzersizi bir yarış gibi ele alırsanız, tam da bu üç beceriyi kaybedersiniz.

Sağ elinizi de gözlemleyin. Pena teli kazımamalıdır. Yaklaşık 1 santimetrelik küçük hareketler kullanın ve penanın yalnızca 3 ila 5 milimetresini dışarıda bırakın. Sol elinizde teli perde demirinin yaklaşık 2 milimetre gerisinden bastırın. Bu, gereken gücü azaltır ve perde cızırdaması riskini düşürür.

Her 30 saniyede bir egzersiz değiştirmekten kaçının. En az 3 dakika boyunca aynı kalıpta kalın. Çok kısa tekrarlar, sorunun ritimde mi, tel değişiminde mi yoksa parmak baskısında mı olduğunu belirlemenize izin vermez. Bir geçişi kaydedin ve üç işaret arayın: boğuk nota, klik dışına çıkan vuruş ve başparmakta gerilim.

Şimdi yapın: Pentatonik diziyi 60 BPM'de 2 dakika boyunca çalın. Ardından 30 saniyelik bir geçiş kaydedin. Bir kez, siz eşlik ederek çalmadan dinleyin. Bir notanın kirli çıktığı dakika ve saniyeyi not alın. Yalnızca o bölüme dönün ve daha düşük tempoda 5 kez tekrarlayın.

Saatinizi 15 dakikaya ayarlayın. İlk 3 dakika boyunca enstrümanın akordunu yapın ve açık telleri çalın. Ardından altıncı telin beşinci perdesindeki A notasını ve beşinci teldeki açık A notasını çalın. Farklı yerlerdeki aynı perdeyi dinleyin. Bu aşama kulağınızı hazırlar ve akordu bozuk bir enstrümanla çalışma ihtimalini azaltır.

4. dakikadan 8. dakikaya kadar A minör pentatonik dizisini beşinci pozisyonda çalın. Her zaman 60 BPM hızında, çıkarken sekiz nota ve inerken sekiz nota çalın. Alternate picking kullanın: aşağı, yukarı, aşağı, yukarı. Parmaklarınızla çalıyorsanız işaret ve orta parmaklarınızı sırayla kullanın. Hızlanmayın. Amaç, her nota duyulacak ve komşu teller titreşmeyecek şekilde üç temiz tekrar yapmaktır.

9. dakikadan 12. dakikaya kadar iki notadan oluşan dört cümle oluşturun ve her birini A ile bitirin. Cümlelerin arasında iki vuruşluk bir sessizlik bırakın. 1. ve 2. cümlelerde yalnızca A ve C kullanın. 3. ve 4. cümlelerde D notasını ekleyin. Böylece seçenekleri sınırlar ve dikkatinizi ritme yoğunlaştırırsınız.

13. dakikadan 15. dakikaya kadar zaten bildiğiniz akorlarla Am, F, C ve G akor yürüyüşünü çalın ve dizinin yalnızca beş notasını kullanın. Cep telefonunuzla kaydedin. Dinlerken temiz bir bölümü ve ayarlanması gereken bir bölümü not alın. Eşlik zor geliyorsa her akoru 4 vuruş boyunca çalın ve yalnızca dördüncü vuruşta bir cümle çalın.

Yalnızca 5 dakikanız varsa 1 dakika akort yapın, 2 dakika 60 BPM hızında pentatonik çalışın ve 2 dakika son notası A olan cümleler çalın. 30 dakikanız varsa döngüyü bir kez tekrarlayın ve ikinci turu G majör dizisini çalışmaya ayırın.

Bugün için beklenen sonuç: A minör pentatonik dizisini durmadan 3 tekrarda çalmak, en az 2 A notasının yerini bulmak ve aralarda duraklama bulunan 4 cümle oluşturmak. Çalışmayı tamamlamak için hızlı çalmanız gerekmez.

Bir gam, onu bir armoniye bağladığınızda anlam kazanmaya başlar. Am, F, C ve G progresyonunda A minör pentatonik gamı bir giriş melodisi oluşturabilir veya vokale yanıt verebilir. Akorlar arasında, söylenen her hecenin üzerine gelmeyecek şekilde kısa cümleler çalın. Bir grupta alan ve dinamizm, notalar kadar önemlidir.

Türk pop müziğinde iki tekrarlanan notayla başlayıp akorun kök sesinde bitirmeyi deneyin. Örneğin üç vuruşluk bir hücre çalın ve dördüncü vuruşu boş bırakın. Bu alan, bağlama, gitar veya vokalin vereceği yanıtlarla uyumludur. Aynı fikri notaların sırasını değiştirmeden önce 72 BPM, sonra 96 BPM hızında deneyin.

Bir arabesk ritim kalıbında sekizlik notalardan oluşan cümleler kullanın ve son zamanı klavye ya da vokal için boş bırakın. “1 ve 2 ve 3 ve 4 ve” diye sayın ve yalnızca 1, 2 ve 3. zamanlarda çalın. Ardından 3’ün “ve”sinde bir notayı öne alın. Aynı notaları korusanız bile ritmik konumun değişmesi cümleyi değiştirir.

İlahide uzun notaları sürdürün ve küçük değişikliklerle bir fikri tekrarlayın. Kök sesi 2 zaman tutun, iki kısa notayla yanıt verin ve 1 zaman boşluk bırakın. Klavye ve davul bulunan bir grupta tüm frekans aralıklarını doldurmamak için nota sayısını azaltın.

Anadolu rock ve türkülerde kısa bir cümlenin gitarın ritmiyle nasıl konuştuğuna dikkat edin. Kontrzamanda üç nota çalın ve akor değişmeden önce bitirin. Türkü düzenlemelerinde bağlama ya da davula iki notalık bir cümleyle yanıt vermeyi deneyin. Brezilya müziğinde, samba ritminde vuruşun kesinliği çoğu zaman uzun bir diziden daha kullanışlıdır.

Korunan eksiksiz bir akor şemasını kopyalamadan bir şarkı çalışabilirsiniz. Tonu, I–V–vi–IV progresyonunu ve girişin girdiği yeri analiz edin. Repertuvar bulmak için sertanejo akor şemalarına göz atın: en büyük hitleri çalın, sertanejo türünü keşfedin ve kolay şarkılar için basitleştirilmiş akor şemalarına başvurun. Ayrıca klavye akor şemaları: kolayca çalmayı öğrenin materyalleri de var; ton analizi her iki enstrümana da yardımcı olur.

Şimdi yapın: 4 akordan oluşan bir altyapı seçin, bunu 8 ölçü boyunca çalın ve geçişler arasında en fazla 4 notadan oluşan bir yanıt oluşturun. İki versiyon kaydedin: birinde dört ölçünün tamamında cümleler, diğerinde yalnızca 2. ve 4. ölçülerde cümleler olsun. Hangi versiyonun armoniye daha fazla alan bıraktığını karşılaştırın.

Temel pozisyonu öğrendikten sonra ifade teknikleriyle notalara hareket kazandırabilirsiniz. Slide ile başlayın. İkinci telin beşinci perdesine basın ve basıncı koruyarak sekizinci perdeye kayın. Bunu her seferinde 60 BPM hızında olmak üzere 5 kez tekrarlayın. Ses kesintisiz olmalı; birbirinden ayrı iki pena vuruşu duyulmamalı.

Vibrato kontrol gerektirir. İkinci telin onuncu perdesindeki A notasını çalın, 2 vuruş boyunca tutun ve teli küçük yana doğru salınımlarla hareket ettirin. Teli yukarı doğru zorlamayın. 5 tekrar yapın ve aralarında elinizi gevşetin. Ses kararsızlaşırsa vibratosuz susturmaya geri dönün.

Bend çalışmasını notaların yerlerini iyice belirledikten sonraya bırakın. İkinci telin sekizinci perdesindeki D notasını, tam seslik bir bend ile E notasına doğru yükseltebilirsiniz; ancak doğru perdeye ulaşmak, uyguladığınız kuvvete ve telin kalınlığına bağlıdır. Ulaştığınız notayı, birinci telin açık telindeki veya ikinci telin on ikinci perdesindeki E ile karşılaştırın. 3 yavaş deneme yapın ve ağrı varsa durun.

Türk popunda, 2 perdeli kısa bir slide pentatonik dizinin iki notasını birbirine bağlayabilir. İlahide, 2 vuruşluk bir vibrato son notayı taşıyabilir. Anadolu rock'ta daha az efekt kullanın ve kısa vuruşları önceliklendirin. Teknik, cümleye hizmet etmeli; düzensiz bir ritmi gizlememeli.

Şimdi yapın: Pentatonik diziden 3 notalık bir cümle seçin. Bir kez efektsiz, bir kez slide kullanarak ve bir kez de son notayı 2 vuruş boyunca uzatarak çalın. Tempoyu aynı tutun ve sonucu karşılaştırın.

Majör gamı ve pentatonik gamı aynı gün çalışmak, her dakika pozisyon değiştirirseniz zihninizde karışıklık yaratabilir. Çalışmaları bloklara ayırın. İlk 8 dakikayı A minör pentatoniğine, sonraki 7 dakikayı G majör gamına ayırın.

Pentatonik gamda A, C, D, E ve G nota adlarını yalnızca karar seslerinde ve cümlelerin son notalarında söyleyin. Majör gamda ise yedi nota adının tamamını en az bir geçişte söyleyin. Böylece pentatonik gamda cümle duygusunu korur, majör gamdaki nota sırasını pekiştirirsiniz.

Üzerinde şu üç sorunun bulunduğu kartlar veya bir kâğıt kullanın: “G nerede?”, “A nerede?” ve “Beşinci telin üçüncü perdesindeki nota hangisi?”. Klavyeye bakmadan cevap verin. Ardından çalarak kontrol edin. Her çalışmada 5 soru sorun ve kaç doğru cevap verdiğinizi kaydedin.

İlişkiyi anlamadan tonaliteyi karıştırmayın. A minör pentatoniği ile C majör gamı aynı doğal notaları kullanır: A, B, C, D, E, F ve G; ancak karar sesi değişir. Dinlenme noktası değiştiği için cümlenin hissi de değişir. İlk çalışma için Am akorundan oluşan bir altyapıyı koruyun ve A notasına bitirin.

Şimdi yapın: Am üzerinde 4 ölçü çalın. İlk ölçüde yalnızca pentatonik gamı kullanın. İkinci ölçüde susun. Üçüncü ölçüde G majör gamını yalnızca G, A, B ve D notalarında kullanın. Dördüncü ölçüyü A notasına bitirin ve cümlenin çözülmüş mü yoksa askıda mı duyulduğunu gözlemleyin.

Başlamak için tüm pozisyonları öğrenmeniz gerekmez. Küçük bir bölgede çalınan majör bir dizi bile notaların nasıl düzenlendiğini gösterir. Minör pentatonik, cümleler oluşturmak için doğrudan bir yol sunar. Her iki durumda da tonik, referans noktanız olmalıdır.

Metronom eşliğinde çalışın ve birkaç pasajı kaydedin. Ses kaydı, gürültüleri, aceleyle verilen araları ve tam olarak duyulmayan notaları ortaya çıkarır. 7 gün sonra ilk günkü kaydınızı en yeni kaydınızla karşılaştırın. Süreci kaydettiğinizde gelişimi fark etmek kolaylaşır.

Bir sonraki çalışmanızda bu listeyi kullanın:

• Çalmadan önce altı telin akordunu yapın.
• Seçtiğiniz şeklin toniğini bulun.
• 66 veya 72 BPM'e çıkmadan önce diziyi 60 BPM'de çalışın.
• Alternatif pena vuruşu veya dönüşümlü parmak kullanın.
• Aralar verin ve iki ila dört notadan oluşan cümleler kurun.
• Bazı cümleleri tonikte bitirin ve oluşan dinlenme hissini gözlemleyin.
• 30 ila 60 saniye kayıt yapın ve düzeltmek için belirli bir gürültüyü not alın.
• Egzersizi değiştirmeden önce bir pozisyonu en az 3 dakika çalışın.

Gelecek hafta A minör pentatonik dizisini 5 gün boyunca çalışmaya devam edin. Altıncı gün, pentatonik diziden iki notayı G majör dizisine bağlayın. Yedinci gün, 4 akorlu bir dizi üzerine çalın ve ilk çalışmanızdakinden daha fazla sessizlik kullanın.

Bir sonraki adım: Metronomu 60 BPM'e ayarlayın, A minör pentatonik dizisini seçin ve 15 dakikalık çalışmaya şimdi başlayın. Bir nota temiz çıkmazsa her şeye yeniden başlamayın. Bölümü işaretleyin, hareketi küçültün ve 5 kez tekrarlayın.